Sun. Aug 14th, 2022

Thời gian qua, Mỹ và Iran đã phát đi nhiều tín hiệu mới về việc nối lại đàm phán thỏa thuận hạt nhân.

Theo tờ Times of Israel, tuyên bố chung ngày 30/10 của Tổng thống Mỹ Joe Biden với các nhà lãnh đạo Đức, Anh và Pháp nêu rõ nếu đạt được một thỏa thuận hạt nhân mới, Washington sẽ “tuân thủ đầy đủ, miễn là Iran cũng làm như vậy”.

Cuộc họp ngày 30/10 diễn ra chỉ vài ngày sau khi Thứ trưởng Ngoại giao kiêm Trưởng đoàn đàm phán Iran Ali Bagheri đăng tải trên Twitter hôm 27/10 rằng Iran “đồng ý bắt đầu đàm phán vào cuối tháng 11”. “Ngày chính xác sẽ được công bố vào tuần tới”.

Tuy nhiên, triển vọng nối lại thỏa thuận đang ngày càng xa vời sau một loạt động thái cứng rắn của Mỹ đối với Iran cũng như việc Washington và Tehran tỏ ra hoài nghi về ý định của nhau.

Hàng loạt động thái cứng rắn của Washington, Mỹ-Iran hoài nghi lẫn nhau

Theo Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ngày 31/10, Washington “hoàn toàn đồng hành” với Anh, Đức và Pháp trong việc đưa Iran trở lại thỏa thuận hạt nhân, song nói thêm rằng hiện chưa rõ Tehran có sẵn sàng tái gia nhập Iran hay không. đàm phán “một cách có ý nghĩa” hay không.

Thế giới

Triển vọng tiếp tục nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran sau những động thái cứng rắn của Mỹ. Ảnh: Montage

Tờ Tehran Times cùng ngày dẫn lời Ngoại trưởng Iran Hossein AmirAbdollahian cho biết, Tổng thống Biden chỉ có thể ban hành “sắc lệnh hành pháp” nếu Mỹ nghiêm túc trong việc tái gia nhập thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Ông Abdollahian nói: “Các cuộc đàm phán này là không cần thiết nếu Washington có ý định khôi phục thỏa thuận một cách nghiêm túc”.

Trước đó, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan ngày 28/10 cho biết Washington vẫn đang nỗ lực để xác định liệu Iran có nghiêm túc trong việc nối lại đàm phán hay không.

Theo ông Sullivan, các nhà lãnh đạo sẽ gửi “một thông điệp rõ ràng” tới Iran rằng cơ hội đàm phán “không phải là vô hạn”.

“Tất nhiên, chúng tôi đã để ngỏ các phương án khác để có thể xử lý chương trình (hạt nhân) này khi cần thiết”, ông Sullivan nói.

Ngày 30/10, các nhà lãnh đạo Mỹ, Anh, Đức và Pháp đã có cuộc gặp bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Rome, sau khi giới chức Mỹ cáo buộc Iran liên quan đến các vụ tấn công bằng máy bay không người lái. Tiền đồn của nước này ở Syria.

Đáp lại, Bộ Tài chính Mỹ ngày 29/10 đã công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào hai thành viên cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và hai công ty liên quan trong việc cung cấp máy bay không người lái và tài năng. Liệu của các nhóm nổi dậy ở Iraq, Lebanon, Yemen và Ethiopia.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng các biện pháp trừng phạt của Mỹ “phản ánh cách hành xử hoàn toàn mâu thuẫn của Nhà Trắng, vốn tuyên bố ý định quay trở lại thỏa thuận hạt nhân nhưng vẫn tiếp tục duy trì các biện pháp trừng phạt”.

Trong khi đó, Iran ngày 30/10 nghi ngờ Israel và Mỹ có thể đứng sau vụ tấn công mạng ngày 26/10, cản trở việc phân phối nhiên liệu tại các trạm xăng, gây tắc nghẽn giao thông. Theo Reuters, tại các điểm giao thông chính ở thủ đô Tehran.

Trong một động thái mới nhất, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 29/10 cho biết các máy bay ném bom B-1B Lancer của nước này đã bay qua các tuyến đường thủy quan trọng ở Trung Đông. Động thái này nhằm gửi đi một thông điệp rõ ràng nhằm trấn an quốc gia Trung Đông này.

Theo tờ Times of Israel, những diễn biến này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và các nước phương Tây tiếp tục gia tăng khi Tehran tăng cường các hoạt động làm giàu uranium lên gần mức độ vũ khí.

Chính phủ Iran khẳng định những diễn biến này là vì mục đích hòa bình. Tuy nhiên, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cho biết: “Trong vòng vài tháng nữa, Iran sẽ có đủ nguyên liệu để chế tạo bom hạt nhân”.

Triển vọng xa hơn

Tạp chí Time ngày 29/10 nhận định, tiến trình ngoại giao giữa Mỹ và Iran về thỏa thuận hạt nhân hiện đang bị đình trệ và triển vọng thành công đang mờ dần.

Theo tạp chí này, chính quyền Biden hiện có rất ít lựa chọn.

Việc rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan đã làm giảm khả năng ông Biden mạo hiểm trong vấn đề Iran, điều có thể gây ra những chỉ trích từ đảng Cộng hòa về sự nhượng bộ của Iran.

Thế giới

Triển vọng tiếp tục nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran sau những động thái cứng rắn của Mỹ. Ảnh: Getty Images

Israel coi chương trình hạt nhân của Iran là mối đe dọa hiện hữu và lo ngại rằng chính sách đối ngoại của chính quyền Biden tập trung vào Trung Quốc và quyết tâm chuyển trọng tâm an ninh sang châu Á, điều này có thể khiến Tel Aviv lạc lối. Trong khi đó, các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ lại lo ngại hơn về cuộc chiến ủy nhiệm và các mối đe dọa mạng từ Iran.

Theo tạp chí Time, căng thẳng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran có thể tác động lan tỏa tới Washington, Tehran và khu vực.

Khi hy vọng làm sống lại thỏa thuận hạt nhân tan biến, Iran có thể kiên quyết theo đuổi một thỏa thuận hạn chế hơn.

Để đạt được kết quả đó, Iran sẽ tích lũy uranium làm giàu cao hơn, triển khai các máy ly tâm tiên tiến hơn và thử nghiệm công nghệ biến uranium thành kim loại có thể được sử dụng để chế tạo bom.

Khi chính quyền Biden hợp tác với các đồng minh để gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran, nước Cộng hòa Hồi giáo này có thể đưa ra cảnh báo về một cuộc tấn công hàng hải có thể xảy ra ở Vịnh Persian.

Trong nội bộ Iran, cũng có nguy cơ nền kinh tế khó khăn sẽ kích động các cuộc biểu tình phản đối chính phủ.

Điều này có thể buộc Tổng thống Iran Ebrahim Raisi phải cân nhắc đưa ra những nhượng bộ hạt nhân cần thiết để xoa dịu tình hình, trong bối cảnh Tehran có thể phải đối mặt với tình trạng bất ổn tại Trung Đông, đặc biệt là Iraq. Và Yemen.

Theo tạp chí Time, lo ngại khó có thể đáp trả hiệu quả các cuộc tấn công của Mỹ và Ixraen có thể khiến Rê-an Ma-đrít hạn chế vượt qua ranh giới đỏ cuối cùng, đó là chế tạo bom hạt nhân.

Một nguy cơ nữa là Israel sẽ quyết định dùng hành động quân sự để ngăn chặn Iran, dù Washington có gật đầu hay không.

Nhiều khả năng Israel sẽ có những bước đi ít quyết liệt hơn nhưng vẫn nguy hiểm nhằm vào các căn cứ quân sự và hạt nhân của Iran, điều này sẽ kích động Tehran trả đũa, kể cả trong không gian mạng.

Time nhấn mạnh bất kỳ tính toán sai lầm nào cũng có thể đẩy hai bên vào xung đột.

HÒA ĐẶNG

Leave a Reply

Your email address will not be published.