Wed. Jul 6th, 2022
Thế giới

Khói bốc lên từ đám cháy rừng ở công viên quốc gia Yosemite, California, Mỹ ngày 10/9/2014. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu đã được thông qua tại Hội nghị lần thứ 21 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 21) diễn ra tại Paris (Pháp) hồi tháng 12/2015, trở thành bước đột phá quan trọng trong nỗ lực của cộng đồng quốc tế nhằm kiềm chế sự nóng lên toàn cầu.

Thỏa thuận đạt được sau hai tuần đàm phán căng thẳng và họp kín suốt đêm được coi là dấu mốc lịch sử. Nội dung chính của thỏa thuận là hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 2 độ C và hướng tới mục tiêu tham vọng hơn 1,5 độ C so với thời kỳ tiền cách mạng công nghiệp.

Một vấn đề quan trọng khác là từ đó đến năm 2020, các nước phát triển sẽ huy động ít nhất 100 tỷ USD mỗi năm để giúp các nước đang phát triển chuyển đổi sang năng lượng sạch và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thỏa thuận Paris sẽ trở thành văn kiện thay thế khi Nghị định thư Kyoto hết hiệu lực vào cuối năm 2020.

Kể từ Hội nghị COP 21, thế giới đã trải qua một chặng đường dài với nhiều thăng trầm để hiện thực hóa Thỏa thuận Paris. Ngay tại Hội nghị COP 22 tại Ma-rốc năm 2016, các nước đã thông qua kế hoạch sơ bộ thực hiện Thỏa thuận Pari.

Tại Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 23 diễn ra tại Bonn (Đức) hồi tháng 12/2017, các bên đã nhất trí giữ vững cam kết đầy tham vọng đã đạt được tại Pháp, bất chấp việc Mỹ tuyên bố sẽ rút khỏi Hiệp định Paris từ tháng 11/2019.

Ấn tượng nhất là Hội nghị COP 24 tại Ba Lan năm 2018, khi các bên đã vượt qua nhiều bất đồng để đi đến thống nhất về chương trình nghị sự thực hiện Thỏa thuận Paris. Chủ tịch COP 24 Michal Kurtyka gọi lộ trình thông qua Hiệp định Paris là một “thời khắc lịch sử”, một cột mốc đánh dấu việc thỏa thuận đạt được tại Pháp cách đây 3 năm đã có những quy định. Các quy định cụ thể ràng buộc trách nhiệm của các quốc gia trong nỗ lực ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu.

Tuy nhiên, năm 2019 đã chứng kiến những bước lùi trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp định Paris, trong khi Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 25 (COP 25) tại Madrid (Tây Ban Nha) chia rẽ sâu sắc về trách nhiệm cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Mọi hy vọng sau đó được đặt vào Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 26), dự kiến diễn ra vào cuối năm 2020. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã khiến hội nghị quan trọng này không thể diễn ra như kế hoạch.

Thế giới

Khí thải từ tháp giải nhiệt của một nhà máy điện ở Bắc Kinh, Trung Quốc. (Ảnh: AFP/ TTXVN)

Có thể nói, Thỏa thuận Paris 2015 là một thành công mang tính biểu tượng cao trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, việc thực thi Hiệp định Paris như thế nào là một câu chuyện dài.

Mỗi quốc gia có những biểu hiện và kế hoạch khác nhau trong việc cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính, nguyên nhân chính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Ngoài ra, một số quốc gia giàu có với công nghệ tối ưu đã cố tình phớt lờ trách nhiệm giúp các nước nghèo đối phó với biến đổi khí hậu. Do đó, biến đổi khí hậu ngày càng trở nên phức tạp đến mức “khẩn cấp về khí hậu”.

Sau một năm trì hoãn, COP 26 sẽ khai mạc tại Glasgow vào ngày 31/10 tới trong bối cảnh thiên tai và các thảm họa liên quan đến thời tiết và khí hậu tăng gấp 5 lần so với 50 năm trước.

Trong năm qua, thế giới đã chứng kiến liên tiếp nhiều thảm họa thiên nhiên do biến đổi khí hậu gây ra. Sương giá vào cuối tháng 4 đã phá hủy việc trồng nho ở Pháp. Ngày 29/6, nhiệt độ cao đã tăng lên 49,6 độ C tại thị trấn Litton thuộc tỉnh British Columbia của Canada, làm xáo trộn cuộc sống của người dân địa phương.

Trong tháng 7, mưa lớn đã nhấn chìm nhiều khu vực của Đức và Bỉ. Trong suốt mùa hè, các vụ cháy rừng kỷ lục ở miền Tây Hoa Kỳ, Siberia của Nga và bờ biển Địa Trung Hải đã biến hầu hết mọi thứ thành tro bụi.

Ngoài ra, theo Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), sức tàn phá của siêu bão Ida hoành hành từ bang Louisiana qua Mississippi, đến bờ Đông nước Mỹ trong tháng 9 vừa qua, siêu bão này thậm chí có thể “soán ngôi” siêu bão. Bão Katrina từng gây thiệt hại 163 tỷ USD cho nước Mỹ và được coi là thảm họa thiên nhiên tốn kém nhất trong lịch sử.

WMO cho biết từ năm 1970 đến năm 2019, hơn 11.000 thảm họa khí hậu đã được ghi nhận, có nghĩa là trong vòng 50 năm qua, trung bình mỗi ngày xảy ra một thảm họa.

Các thảm họa trên đã cướp đi mạng sống của hơn 2 triệu người và gây thiệt hại vật chất lên đến 3.640 tỷ USD. Hơn 91% trường hợp tử vong xảy ra ở các nước đang phát triển.

Hạn hán là nguyên nhân gây thiệt hại lớn nhất về người, sau đó là giông bão, lũ lụt và nhiệt độ khắc nghiệt. Các chuyên gia khẳng định, sự gia tăng các thảm họa này có liên quan đến sự nóng lên toàn cầu do lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính do con người gây ra.

Năm 2014, theo sáng kiến của nhà khí hậu học Friederike Otto thuộc Đại học Oxford và Giáo sư Geert Jan van Oldenborgh thuộc Viện Khí tượng Hoàng gia Hà Lan, một ngành học mới có tên gọi “Nghiên cứu Khí tượng Thế giới” (WWA) đã ra đời nhằm tính toán và xác định mức độ ảnh hưởng do hiện tượng nóng lên toàn cầu gây ra để có thể dự báo và thực hiện các biện pháp phòng ngừa một cách hiệu quả nhất, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và của.

Với sự hợp tác và hỗ trợ của mạng lưới các nhà khoa học và nghiên cứu toàn cầu, WWA đã tiến hành 24 nghiên cứu kể từ nghiên cứu đầu tiên trong đợt nắng nóng tại châu Âu hồi tháng 7/2015. Kết quả của việc bảo tồn các nghiên cứu khác này được thu thập trong bài báo khoa học “Đường đi và bẫy trong giới hạn của các hiện tượng cực đoan”.

Tuy nhiên, với sự tham gia của các nhà khoa học, sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, các nhà tài chính, lãnh đạo ngành và Nhà nước là vô cùng quan trọng, quyết định sự thành công của các nhà khoa học. Toàn cầu trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Bà Lola Vallejo, Giám đốc chương trình khí hậu tại Viện Nghiên cứu Phát triển bền vững và Quan hệ quốc tế (IDDRI), nhấn mạnh: “Chúng ta sẽ cần phải nghiên cứu những gì mà các quốc gia đã và đang thực hiện kể từ khi có Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, đồng thời thống nhất các biện pháp cần thực hiện để hạn chế những tác động nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu.”

Tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an về an ninh khí hậu trong khuôn khổ Đại hội đồng Liên hợp quốc tháng 9 vừa qua, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres một lần nữa kêu gọi thế giới hành động khẩn cấp. Chống biến đổi khí hậu vì “cơ hội ngăn chặn những tác động xấu nhất của khí hậu đang nhanh chóng khép lại”. Người đứng đầu Liên hợp quốc nhấn mạnh COP 26 phải là một bước ngoặt trong hành động vì khí hậu.

Phát biểu tại hội nghị trên, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, biến đổi khí hậu là “mặt trận không tiếng súng” nhưng gây thiệt hại về kinh tế, tính mạng cũng nguy hiểm như chiến tranh, xung đột nóng bỏng. .

Chủ tịch nước chia sẻ 3 nội dung cần tập trung vào các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó có nỗ lực xây dựng cơ chế đánh giá, dự báo, cảnh báo sớm các nguy cơ về an ninh khí hậu, từ xa để chủ động có chiến lược, biện pháp phòng ngừa, xử lý hiệu quả; Giải quyết hài hòa mối quan hệ chặt chẽ giữa an ninh, phát triển và nhân đạo, lấy lợi ích của người dân làm trung tâm; Bảo đảm chủ quyền, vai trò lãnh đạo và khả năng chống chịu của quốc gia trong giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để bổ sung, kết nối các nguồn lực giúp thực hiện hiệu quả Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu và các thỏa thuận quốc tế lớn khác.

Chủ tịch nước cũng khẳng định, Việt Nam quyết tâm và cam kết mạnh mẽ ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển nền kinh tế xanh, bền vững và ít các-bon như cam kết tại COP 21.

Cuối năm 2015, trước nguy cơ COP 21 bế tắc, Ngoại trưởng Pháp khi đó là Laurent Fabius tuyên bố chúng ta có hàng tỷ người nhưng chỉ có một hành tinh duy nhất là Trái Đất. Nhân loại không thể có “kế hoạch B” vì không có” hành tinh B”.

Đến cuối năm 2021, hàng tỷ người vẫn chỉ có một hành tinh để sinh sống và chúng ta không thể có “kế hoạch B”. Thỏa thuận mang tính đột phá đạt được tại Paris năm 2015 cho thấy các quốc gia đã cùng nhau tạo ra một khuôn khổ chung để đưa thế giới đi đúng hướng một cách bền vững. Đây cũng là thông điệp từ Hội nghị COP 21 tại Paris đến Hội nghị COP 26 tại Glasgow.

(TTXVN/Vietnam+)

Leave a Reply

Your email address will not be published.