Mon. Aug 8th, 2022

Năm 2019, các nhà khoa học làm việc cho chính phủ Nam Phi đã hoàn thành một nghiên cứu về ảnh hưởng sức khỏe của ô nhiễm môi trường trong ngành than.

Theo ba nguồn thạo tin, các quan chức chính phủ đã đảm bảo với các thành viên của Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp rằng các nghiên cứu kéo dài nhiều năm của họ sẽ được công bố. Nhưng cho đến nay, nghiên cứu này vẫn chưa được công bố.

Khoa học

Chi phí cho ngành than Nam Phi không nhỏ, không chỉ về mặt khí hậu. Ảnh: Reuters

Một bản sao nghiên cứu mà Reuters có được cho thấy hơn 5.000 người chết mỗi năm ở vành đai than của Nam Phi do chính phủ không thể thực thi các tiêu chuẩn chất lượng không khí. Gần 1/4 số trẻ em trong các hộ gia đình có 3,5 triệu người sinh sống tại khu vực này bị hen suyễn dai dẳng. Tỷ lệ này cao gấp đôi so với cả nước.

Từ năm 2015, Chính phủ Nam Phi đã cấp miễn trừ hạn chế khí thải cho các công ty năng lượng và nhiên liệu thuộc sở hữu nhà nước Eskom và Sasol đang nợ nần chồng chất, để các công ty này có thể tiết kiệm chi phí.

Sự hỗ trợ này của chính phủ làm nổi bật một vấn đề của nhiều quốc gia phụ thuộc vào than đá, từ Australia đến Indonesia, cản trở quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch. Ở các nước sản xuất than, chính phủ, doanh nghiệp và người dân địa phương vẫn thường coi than là huyết mạch kinh tế.

Ngành công nghiệp than của Nam Phi lớn thứ 5 thế giới, với 90.000 thợ mỏ, sản xuất 80% điện năng và cung cấp đầu vào cho sản xuất 25% nhiên liệu lỏng cho ô tô ở Nam Phi. Chi phí cho ngành than khổng lồ này không hề nhỏ và không chỉ về mặt khí hậu. Vành đai than ở Nam Phi chìm trong khói và bụi than, và mùi lưu huỳnh khó chịu tỏa ra khắp nơi.

Theo các chuyên gia, khu vực phía Đông Johannesburg là một trong những khu vực ô nhiễm nhất thế giới, cùng với Bắc Kinh và New Delhi.

Năm 2017, chuyên gia ô nhiễm không khí người Anh Mike Holland đã tính toán rằng tác động của khí thải Eskom đối với sức khỏe nói riêng khiến Nam Phi thiệt hại 2,37 tỷ USD mỗi năm.

Bộ Thủy sản, Lâm nghiệp và Môi trường, cơ quan phụ trách nghiên cứu trên, từ chối bình luận về lý do tại sao kết quả chưa được công bố.

“Chúng tôi biết rằng các cộng đồng đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về sức khỏe”, Bộ trưởng Barbara Crisi nói. Ông nhấn mạnh chính phủ coi việc cải thiện chất lượng không khí là ưu tiên hàng đầu.

Trong một vụ kiện gần đây, Bộ Thủy sản, Lâm nghiệp và Môi trường tuyên bố rằng thách thức chính của bộ là giải quyết vấn đề ô nhiễm mà không làm tổn hại đến “những người nghèo khao khát cơ hội việc làm.”

Than trở thành đầu mối

Với Hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc COP26 được tổ chức tại Glasgow trong tháng này, than đá đã trở thành trọng tâm toàn cầu trong việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các nhiên liệu khác sạch hơn.

Theo tổ chức phi lợi nhuận Global Carbon Atlas, Nam Phi là quốc gia có lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính lớn thứ 12 trên thế giới và là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu.

Để đảm bảo đầu tư nước ngoài, Eskom đã lên kế hoạch 10 tỷ USD để đóng cửa hầu hết các nhà máy nhiệt điện than ở Nam Phi vào năm 2050 và chuyển sang sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và gió. Năng lượng Mặt Trời, với sự trợ giúp tài chính của các nước giàu. Ngày 2/11, Mỹ, Anh, Pháp, Đức và Liên minh châu Âu (EU) đã đề xuất khoản viện trợ 8,5 tỷ USD để giúp Nam Phi từ bỏ than đá.

Tuy nhiên, những nỗ lực của Eskom đã khiến công ty này xung đột với Bộ trưởng Năng lượng Gwede Mantashe. Ông Mantashe gọi việc từ bỏ than đá là một “vụ tự sát kinh tế”.

“Chúng ta không nên làm sụp đổ nền kinh tế của mình chỉ vì họ muốn có các nguồn tài trợ xanh”, ông Mantashe nói.

Ông Mantashe đại diện cho một khu vực bầu cử quyền lực trong đảng ANC cầm quyền, trong đó có tổ chức công đoàn của những người lao động mà ANC cần sự ủng hộ để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử. Giống như ông Matashe, các nghiệp đoàn này đang lo lắng về tình trạng thất nghiệp.

Bóng tối là một trải nghiệm quen thuộc của vành đai than. Ở các thị trấn như Emalahleni, mất điện là một thực tế hàng ngày. Nếu mọi người ở lại đây, đó là vì cơ hội việc làm.

Trẻ em mắc các bệnh về đường hô hấp

Mbali Matabule và chồng quen nhau từ khi còn là sinh viên năm cuối ở ngoại ô Emalahleni. Sau khi tốt nghiệp, chồng cô nhận được một công việc tại nhà máy Secunda ở Sasol, nơi biến than đá thành nhiên liệu lỏng cho ô tô. Năm sau, Matable hạ sinh đứa con đầu lòng của họ, Công chúa.

Lương của người chồng đủ nuôi và mua sắm cho cô con gái nhỏ cũng như cuộc sống của tầng lớp trung lưu: tivi, lò vi sóng, tủ lạnh, bếp điện trong căn nhà nhỏ trên mảnh đất của bố mẹ Matabule.

Tháng 5/2018, khi sinh nhật lần thứ 4 của cô đang đến gần, Công nương bắt đầu khó thở. Vợ chồng Matabule vội vàng đưa em bé đến bệnh viện.

“Họ nói rằng cháu bị hen suyễn. Tôi đã tự hỏi tại sao. Con tôi sinh ra không bị hen suyễn”, Matabule nói.

Cuối năm đó, họ sinh đứa con thứ hai, Asemahle, và ngay sau đó cậu bé cũng gặp vấn đề về hô hấp.

Cả hai con gái của Matabule đều thường xuyên đến bệnh viện. Chi phí điều trị tăng dần. Không có bảo hiểm y tế, vợ chồng Matabule phải chi 2.500 rand (184 USD) mỗi tháng cho việc điều trị cho con, gần bằng một nửa lương của chồng.

Khói từ việc đốt than có chứa các oxit lưu huỳnh và nitơ, các chất hóa học như thủy ngân và chì, và các thành phần phóng xạ như uranium và thorium.

“Chúng tôi biết rằng ô nhiễm than đá có thể gây ra các vấn đề về phổi, bệnh tim mạch. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức của trẻ em,” Mohammed Tayob, một bác sỹ tại Middleberg, một trong những thị trấn bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong vành đai than đá, cho biết.

Một nghiên cứu của CSIR do Reuters thực hiện vào năm 2019 đã kết luận rằng 5.125 sinh mạng có thể được cứu mỗi năm trong vành đai than bằng cách thực thi các tiêu chuẩn chất lượng không khí.

Hàm lượng vật chất dạng hạt trong không khí tại Emalahleni cao hơn khoảng 20% so với quy định của nhà nước là 40 microgram/m3 và cao gấp 3 lần so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Matabule không thể tưởng tượng được rằng khói mù gần đó lại là nguyên nhân khiến con mình bị bệnh, cho đến khi cô tham dự một cuộc họp địa phương về ô nhiễm không khí và nghe câu chuyện của những người hàng xóm.

Matabule nói: “Tôi rất tức giận vì không ai làm gì cả, tất cả mọi người đều bị bệnh và sắp chết”.

Tuy nhiên, giống như chồng của Matabule, người phụ thuộc vào than đá để kiếm tiền, nhiều người dân địa phương cảnh giác với việc chuyển đổi sang năng lượng sạch hơn.

Valentia Msiza, 33 tuổi, một cư dân ở Vosman, cho biết điều kiện gia đình đã được cải thiện kể từ khi chồng cô làm việc ở mỏ than. Họ lo lắng rằng quá trình chuyển đổi có thể khiến họ bị tụt lại phía sau.

Vợ chồng Msiza cũng có một đứa con mắc bệnh về đường hô hấp-họ sẽ không thể chi trả cho việc chăm sóc con cái nếu không có tiền lương và bảo hiểm y tế của chồng. Gia đình Msiza đang tìm kiếm các chuyên gia y tế để điều trị bệnh phổi của em bé.

Valentia nói: “Bây giờ, đây là hy vọng cuối cùng của chúng tôi.

Hoàng Phạm/VOV.VN (biên dịch) Theo Reuters

Leave a Reply

Your email address will not be published.