Sat. Aug 13th, 2022

Giả thuyết Covid-19 có thể là một bệnh nhiễm trùng theo mùa, chịu tác động của nhiệt độ và độ ẩm thấp, tương tự như bệnh cúm theo mùa đã xuất hiện từ lâu. Ngày càng có nhiều chuyên gia tin vào giả thuyết này và tìm thấy nhiều bằng chứng hơn. Một bài báo gần đây đã được đăng trên tạp chí Nature of Computing Science thuộc nhóm chuyên gia của Viện Y tế Toàn cầu (ISGlobal) ở Barcelona, Tây Ban Nha.

Tác giả cho rằng sự lây lan của nCoV trong không khí là yếu tố khiến đại dịch khó có thể kết thúc. Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là “làm sạch” không khí.

Các yếu tố thúc đẩy sự lây lan của nCoV

Một trong những vấn đề được quan tâm kể từ khi đại dịch bùng phát là mức độ tương đồng của COVID-19 với các bệnh theo mùa.

Hầu hết các virus đường hô hấp, bao gồm cả chủng virus corona gây cảm lạnh thông thường, cho thấy đặc tính mùa mạnh, hầu hết bùng phát và lây lan vào mùa đông.

Cơ chế đằng sau đặc điểm thời vụ này là một vấn đề phức tạp và chưa được hiểu đầy đủ. Các yếu tố ảnh hưởng chính bao gồm khả năng sống sót cao của virus trong điều kiện thời tiết lạnh, không khí khô và tia cực tím thấp.

Đặc biệt, một số quan sát tại Trung Quốc cho thấy nCoV lây lan mạnh nhất trong điều kiện độ ẩm thấp (5-11 độ C) và xảy ra trong khoảng 30-50 độ vĩ Bắc.

Trước tình hình này, nhóm chuyên gia của Viện Y tế toàn cầu Barcelona (ISGlobal) cho rằng khí hậu không phải là yếu tố thúc đẩy sự lây lan của COVID-19. Nghiên cứu này được coi là công trình đầu tiên xây dựng mô hình lý thuyết của quan điểm trên theo tiêu chí kinh doanh.

Khoa học

Một người dân được lấy mẫu xét nghiệm axit nucleic tại quận Brooklyn, New York, Mỹ, ngày 27/1. Ảnh: ABC.

Để tìm hiểu, tác giả đã phân tích mối quan hệ giữa nhiệt độ và độ ẩm trong giai đoạn đầu của COVID-19, khi nCoV lây lan tới 162 quốc gia trên 5 châu lục. Hiện tại, các chính sách về hành vi con người và y tế công cộng vẫn chưa được đưa ra để ứng phó kịp thời với một đại dịch bất ngờ.

Kết quả là, họ nhận thấy có mối quan hệ tiêu cực giữa hệ số lây nhiễm (được biểu thị bằng R hoặc R0), tốc độ lây lan (R0) với nhiệt độ và độ ẩm trên phạm vi toàn cầu. Nhiệt độ và độ ẩm càng thấp thì tốc độ lây truyền nCoV càng cao.

Sau đó, họ phân tích mối liên hệ giữa khí hậu và diễn biến của COVID-19 theo thời gian để đánh giá xem liệu nó có giống nhau ở các khu vực địa lý hay không. Các tác giả cũng nhận thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa nhiệt độ thấp, độ ẩm thấp và sự gia tăng các ca bệnh.

Đợt bùng phát đầu tiên giảm khi nhiệt độ và độ ẩm tăng lên. Trong làn sóng Covid-19 thứ hai, nhiệt độ và độ ẩm giảm, số ca mắc tỷ lệ nghịch-tăng mạnh. Tuy nhiên, mô hình này đã bị phá vỡ khi các châu lục bước vào mùa hè.

Tác giả chính của công trình, nhà nghiên cứu Alejandro Fontal thuộc Viện Y tế toàn cầu Barcelona, giải thích điều này có thể do nhiều yếu tố như giới trẻ đông đúc, đi lại và điều hòa không khí.

Khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh mô hình để phân tích mối tương quan ở Nam bán cầu, nơi virus sau đó đã đến thăm và họ nhận thấy xu hướng tương tự. Với nhiệt độ từ 12 đến 18 độ C và độ ẩm từ 4 đến 12 g/m3, tác động của khí hậu đối với COVID-19 là rõ ràng nhất.

Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu cảnh báo, theo các ghi nhận hiện có, các thông số này vẫn chỉ là dấu hiệu. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn có thể kết hợp điều này với nhiệt độ môi trường xung quanh để dự đoán các làn sóng COVID-19 khác nhau.

Khoa học

Một em bé đeo tấm kính chống giọt bắn khi ra ngoài cùng bố ở Los Angeles, Mỹ, ngày 10/2. Ảnh: ABC.

Tăng thông gió, đeo khẩu trang là cách hiệu quả để giảm lây nhiễm

Từ đầu năm nay, nhiều chuyên gia cho rằng Covid-19 sẽ là dịch bệnh đặc hữu theo mùa. Virus SARS-CoV-2 sẽ tiếp tục tiến hóa nhưng cũng sẽ đạt đến giới hạn lây nhiễm mà các nhà khoa học cho rằng sẽ mạnh hơn vào mùa Đông.

Trong tương lai, Covid-19 sẽ dần bão hòa khi số người được tiêm chủng đạt đến một mức nhất định. Khi đó, 3/4 yếu tố sẽ biến mất và yếu tố mùa vụ sẽ quyết định tốc độ lây lan của virus.

Số R hiện tại sẽ cao hơn 1 vào mùa đông, và khi mùa hè đến, số R sẽ giảm xuống dưới 1. Khi đó, SARS-CoV-2 có thể trở thành một trong 200 loại virus đường hô hấp khác, bùng phát vào mỗi mùa đông và giảm dần khi mùa hè đến.

Hầu hết các trường hợp mắc COVID-19 đã nhiễm trước đó được đánh giá là nhẹ và không nguy hiểm.

Nhân loại chưa thể kiểm soát và đẩy lùi hoàn toàn Covid-19. Trong thời gian tới, khả năng này là rất thấp.

Ông Xavier Rodo, Giám đốc Chương trình Khí hậu và Sức khỏe của ISGlobal khẳng định, dựa trên các dữ liệu được tìm thấy, họ ủng hộ quan điểm COVID-19 là một bệnh lây nhiễm theo mùa, mạnh nhất trong môi trường nhiệt độ thấp. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng họ tin rằng COVID-19 tương tự như cúm mùa và các chủng virus Corona lành tính khác.

Sự lây lan theo mùa có thể góp phần quan trọng trong việc giảm lây nhiễm nCoV. Do điều kiện độ ẩm thấp đã được chứng minh là làm giảm kích thước của sol khí, làm tăng khả năng virus lây lan trong không khí.

Theo đó, tác giả nhấn mạnh “làm sạch” không khí bằng cách tạo môi trường thông thoáng trong không gian kín trong nhà là cách tốt nhất hiện nay để hạn chế sự lây lan của nCoV, đặc biệt khi mùa Đông đang đến gần.

Các đặc điểm hành vi của con người trong mùa đông như dành nhiều thời gian trong nhà, sử dụng lò sưởi trong điều kiện thông gió kém sẽ khiến virus lây lan mạnh hơn.

Tuy nhiên, virus theo mùa không có nghĩa là nó sẽ ngừng lây lan trong thời gian còn lại của năm. Nếu điều kiện phù hợp, chúng sẽ tiếp tục lây lan. Vì vậy, chúng ta vẫn nên duy trì thói quen phòng dịch như đeo khẩu trang, sát khuẩn, tiêm phòng để đề phòng các tình huống xấu xảy ra.

Thiên Nhan

Leave a Reply

Your email address will not be published.