Sat. Oct 1st, 2022

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA), tình hình nhập khẩu đường diễn biến bất thường. Đường bộ từ Thái Lan “quá giang” Campuchia, Lào, Malaysia, Myanmar, Indonesia rồi tuồn vào Việt Nam để trốn thuế. Trước đó, cả 5 nước này đều chưa từng xuất khẩu đường vào Việt Nam.

Đường vòng tránh thuế

VSSA cho rằng có những dấu hiệu rõ ràng về việc lẩn tránh chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp (CTC) đối với sản phẩm đường có xuất xứ từ Thái Lan.

Ông Nguyễn Văn Lộc, Tổng thư ký VSSA cho biết, đường Thái Lan đã được chuyển sang các nước láng giềng để bán sang Việt Nam với số lượng lớn. Nguyên nhân của tình trạng này là do trước đó, Bộ Công Thương đã ban hành quyết định áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống khủng bố tạm thời đối với sản phẩm mía đường có xuất xứ từ Thái Lan. Theo đó, các công ty sản xuất và xuất khẩu Thái Lan áp thuế tạm thời 48,88% đối với đường tinh luyện và 33,88% đối với đường thô, bao gồm cả thuế chống bán phá giá và thuế CTC.

Kinh tế

Diện tích trồng mía ngày càng bị thu hẹp Ảnh: Ngọc Trinh

Vì vậy, ngay từ cuối tháng 10/2020, các nhà nhập khẩu đường Việt Nam đã ráo riết tìm mua đường xuất xứ từ ASEAN ngoài Thái Lan như Malaysia, Indonesia, Myanmar, Campuchia để đưa vào thị trường nước ta, gây khó khăn cho đường nội địa. Tính chung cả năm 2020, tổng lượng đường nhập khẩu của Việt Nam sẽ đạt 1,384 triệu tấn, tăng gần 4 lần so với năm 2019.

Theo ông Lộc, mặc dù dịch bệnh COVID-19 nhưng tình trạng buôn lậu đường ở khu vực biên giới Tây Nam vẫn diễn biến phức tạp. Trong 8 tháng đầu năm 2021, Campuchia đã nhập khẩu 393.414 tấn đường từ Thái Lan và xuất khẩu chính ngạch sang Việt Nam hơn 100.000 tấn, còn lại 300.000 tấn được tập kết qua biên giới, tìm cách thẩm lậu vào nước ta.

Các nhà máy đường tiếp tục “ngã ngựa”

Theo ông Cao Anh Dương, Quyền Chủ tịch VSSA, niên vụ 2020-2021 là một năm khó khăn đối với ngành mía đường. Nông dân không mặn mà với cây mía dẫn đến năng suất, chất lượng và sản lượng mía giảm. Diện tích trồng mía là 187.100 ha, giảm 19,83% so với niên vụ trước.

Mía được đưa vào các nhà máy đường để chế biến khoảng 6,7 triệu tấn, giảm gần 1 triệu tấn so với dự kiến. Sản lượng đường đạt 901.230 tấn, giảm 78.124 tấn so với niên vụ trước, tương đương 10,17% và là mức thấp nhất trong 20 niên vụ gần đây. Gần một nửa số nhà máy đường đã “sụp đổ”, từ 41 nhà máy xuống còn 24 nhà máy.

Sau khi Bộ Công Thương ban hành quyết định về việc áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống khủng bố, các nhà máy đường đã tăng giá thu mua mía từ 800.000 đồng-850.000 đồng/tấn lên 900.000 đồng-1,1 triệu đồng/tấn tùy từng địa phương để khuyến khích nông dân duy trì diện tích mía. Tuy nhiên, ngay từ những tháng đầu năm, đường nhập khẩu (kể cả nhập chính ngạch và nhập lậu) vẫn tiếp tục kiểm soát thị trường.

Trước sự cạnh tranh của đường nhập khẩu, đường sản xuất từ mía đường trong nước gần như không tiêu thụ được. Trong 8 tháng đầu năm 2021, lượng đường nhập khẩu đạt gần 1,2 triệu tấn, vượt sản lượng đường trong nước giai đoạn 2020-2021, gây thêm khó khăn cho các nhà máy đường trong nước.

Ông Võ Thành Đăng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Mía đường Quảng Ngãi cho biết, việc nhập khẩu đường ồ ạt khiến các nhà máy đường không thể phát triển. Ông Đăng kiến nghị, cần có giải pháp ngăn chặn tình trạng đường nhập lậu cũng như đường Thái Lan vay mượn từ các nước trong khu vực để bán cho Việt Nam. Điều này sẽ giúp các nhà máy đường trong nước ổn định sản xuất và hợp tác với nông dân để phát triển diện tích trồng mía.

Cuối tháng 8 vừa qua, Bộ Công Thương đã nhận được văn bản của VSSA đề nghị điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm mía đường có xuất xứ từ Thái Lan. Ngày 21/9, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 2171/QĐ-BCT về việc điều tra áp dụng biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, bao gồm chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm mía đường. Xuất xứ từ Thái Lan, bị cáo buộc trốn qua Lào, Campuchia, Indonesia, Malaysia và Myanmar.

H. Long

Nguyễn Hải

Leave a Reply

Your email address will not be published.