Mon. Aug 8th, 2022
Giáo dục

Là học sinh lớp 11, mỗi khi học môn Lịch sử, Nguyễn Hoàng Huy thấy rất thú vị khi đọc tên các nhân vật lịch sử thế giới. Vì Hoàng thấy không liên quan gì đến việc chuyển ngữ quốc tế. Ví dụ, thành phố New York (tên tiếng Anh) là New York khi được dịch sang tiếng Việt trong sách giáo khoa. Sau khi xem xong, tôi không biết tìm thành phố này ở đâu. Hoặc như một ký tự của tên tiếng nước ngoài bắt đầu bằng chữ S, phiên âm thành chữ X.

Một trang trong sách giáo khoa Lịch sử lớp 11

Trước tình trạng đặt tên tiếng nước ngoài trong sách giáo khoa, không chỉ gây khó khăn cho học sinh mà cả giáo viên cũng gặp không ít khó khăn. Cô Phạm Thị Thu Nga, giáo viên môn Địa lý của một trường THCS ở thành phố Nam Định cũng rất lúng túng khi đọc ngoại ngữ trong sách giáo khoa. Bởi theo cô Thu, đọc nhiều tên địa danh, học sinh hoang mang, thậm chí có em còn cười vì không hiểu.

Cô lấy ví dụ trong sách giáo khoa Địa lý lớp 7, trang 12 của câu hỏi ôn tập có ghi “Bu-ê-nốt Ai-rết (chú thích tên một siêu đô thị Nam Mỹ)”.

Giáo dục

Sách giáo khoa Địa lý lớp 7

PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, Tổng chủ biên sách giáo khoa Việt – Ngữ cho rằng, chương trình sách giáo khoa mới “Kết nối tri thức với cuộc sống” cho rằng không có từ ngữ nào đạt yêu cầu. Vì bản chất của chuyển ngữ là giả mạo tên người, tên địa danh.

Phó giáo sư. Bùi Mạnh Hùng cho biết, chủ trương phiên âm tên riêng của nước ngoài trong sách giáo khoa nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh, đặc biệt là học sinh tiểu học đọc to văn bản. Chủ trương này đã có từ lâu, không chỉ trong sách giáo khoa mà còn trên báo chí và nhiều tài liệu khác. Điều này diễn ra trong bối cảnh ngoại ngữ chưa được phổ cập, trình độ ngoại ngữ của đại bộ phận người dân còn hạn chế, nước ta chưa hội nhập sâu rộng với thế giới thì chủ trương này có phần hợp lý.

Giáo dục

Sách giáo khoa Địa lý-Lịch sử lớp 6 chương trình giáo dục phổ thông mới

Tuy nhiên, đến nay, việc phiên âm tên riêng của nước ngoài trong sách giáo khoa đã bộc lộ nhiều bất cập. “Khi biên soạn sách giáo khoa mới, chúng tôi rất muốn khắc phục bằng những giải pháp căn cơ, khoa học hơn. Đáng tiếc, những quy định về chính tả hiện nay của các cơ quan chức năng đã khiến ý chí đó không thể thành hiện thực. Tất cả các tên riêng của nước ngoài trong SGK mới phải được viết dưới dạng chuyển ngữ tiếng Việt (có đầy đủ tên riêng, chính xác hơn là tên riêng viết bằng tiếng Anh hoặc chuyển sang tiếng Latinh), kể cả trong SGK dành cho học sinh phổ thông. PGS Hùng cho rằng, quy định về phiên âm tên riêng của nước ngoài trong sách giáo khoa tiểu học đã bất cập, quy định trong sách giáo khoa trung học cơ sở còn bất cập hơn.

Theo PGS. Bùi Mạnh Hùng, quy định này có nhiều hạn chế, trong đó đáng chú ý nhất là cách phát âm sẽ khó chính xác vì không ai biết đọc tên riêng của nước ngoài bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau. Nhiều người có thể biết cách đọc một số tiếng Anh, tiếng Pháp thông dụng. . . Nhưng tên riêng của vô số người Đức, Nga, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha được đọc như thế nào thì ít người biết.

Nhiều khi chỉ có một người, nhưng trong các văn bản khác nhau, tên riêng được viết rất khác nhau. Bên cạnh đó, dù đã biết đọc nhưng sau khi phiên âm, do đặc điểm ngữ âm, chính tả của tiếng Việt nên tên riêng của nước ngoài không được đọc nhiều và không dễ bị lệch lạc. Đó là chưa kể nhiều tên riêng của nước ngoài được viết dưới dạng chuyển ngữ không bảo đảm tính thẩm mỹ và có thể dẫn đến liên tưởng xấu về ý nghĩa. Ở một khía cạnh nào đó, cách viết này thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với đối tượng đang nói đến.

Bên cạnh đó, dựa trên hình thức chuyển ngữ tên riêng của nước ngoài trong sách giáo khoa, học sinh sẽ gặp khó khăn khi cần tra cứu thông tin liên quan trong tài liệu gốc tiếng nước ngoài. Điều này gây nhiều trở ngại cho việc tìm kiếm và hội nhập quốc tế. Mặc dù trong sách giáo khoa đã có quy định ghi chú đầy đủ tên riêng của nó, nhưng do chỉ ghi chú một lần nên học sinh vẫn chủ yếu tiếp xúc dưới dạng ngữ âm. Vì vậy, những gì còn lại trong trí nhớ của họ chủ yếu vẫn là hình thức phiên âm.

Phó giáo sư. Bùi Mạnh Hùng chia sẻ, nếu học sinh viết dưới dạng tên riêng của nước ngoài thì có thể đọc sai một chút, nhưng cũng sẽ có hình thức viết đúng nên có thể tìm ra manh mối.

Do đó, ông đề nghị nên ghi đầy đủ tên riêng của nước ngoài vào sách giáo khoa. Ở cấp tiểu học, tạm thời có thể áp dụng quy định chuyển ngữ tên riêng của nước ngoài, nhưng từ lớp 6 đến lớp 12 thì không bắt buộc, thậm chí không được phép chuyển ngữ. Nếu triệt để hơn, bắt đầu từ sách giáo khoa tiểu học, tên riêng của nước ngoài cũng có thể được viết như cũ.

Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tất cả học sinh đều có thể học ngoại ngữ từ lớp 3, tức là đã làm quen với cách đọc từ ngữ ngoại ngữ. Thực hành đọc một số tên riêng của nước ngoài trong một năm học không phải là vấn đề lớn. Trong trường hợp cần thiết, sách của giáo viên có thể chú thích hình thức chuyển ngữ tên riêng của nước ngoài có trong bài học này. Trước khi hướng dẫn học sinh đọc to văn bản có tên nước ngoài, giáo viên chỉ cần viết tên mình lên bảng chính tả để các em đọc, không nhất thiết phải ghi chính tả vào sách giáo khoa.

“Tóm lại, việc phiên âm tên riêng của nước ngoài trong sách giáo khoa có những tồn tại, bất cập của nó. Có những giải pháp khác đáng để lựa chọn”, PGS. Hùng khẳng định.

Nghiêm Huê

Leave a Reply

Your email address will not be published.