Sun. Aug 14th, 2022

Tờ báo được mệnh danh là “Thư ký của thời đại”. Sau gần 46 năm phát triển, Báo Khai sáng đã khẳng định được vai trò của mình đối với Phật giáo Việt Nam hiện đại, trở thành nguồn tư liệu sinh động và đầy đủ nhất khi nghiên cứu về quá trình hình thành, phát triển của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đặc biệt là quá trình diễn ra Hội nghị thống nhất Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội cách đây 40 năm.

Văn hóa

“Bí thư đặc biệt” của Phật giáo Việt Nam thời hiện đại

Báo Giác Ngộ được thành lập cuối năm 1975, ra số đầu tiên ngày 1-1-1976 với sứ mệnh là tiếng nói của Phật giáo yêu nước, đến cuối tháng 11 là cơ quan báo chí Phật giáo duy nhất lúc bấy giờ. -Năm 1990, Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội ra đời thêm Tạp chí Nghiên cứu Phật học; Sau đó, năm 2004, Tạp chí Văn hóa Phật giáo được Ban Văn hóa Phật giáo thuộc Ban Văn hóa Trung ương phê duyệt và triển khai thực hiện.

Khi cần tìm hiểu về hoạt động và sức sống của Phật giáo Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất, có thể nói, không có tư liệu nào trong các ấn phẩm thể hiện sinh động nhiều câu chuyện, thông điệp “Ký ức thời đại giác ngộ”, trong đó có sự vận động, thành lập GHPG Việt Nam. Đây là nguồn thông tin đặc biệt, bước đầu được khai thác qua hàng loạt tài liệu-ghi chép của báo Giác Ngộ nhân kỷ niệm 35 năm thành lập Giáo hội (năm 2016) được nhiều trang thông tin Phật giáo trích dẫn.

Sự kiện lịch sử hình thành GHPG Việt Nam

Cố Đại lão Hòa thượng Thích Từ Hạnh (năm 1980, Giáo phẩm là Đại lão Hòa thượng) từng tường thuật rất chi tiết về một sự kiện rất quan trọng và đáng nhớ của Phật giáo Việt Nam, từ đó hình thành nên Ban Tu. Phong trào thống nhất Phật giáo Việt Nam, vượt qua truyền thống đặc biệt, ranh giới tổ chức, đoàn kết trong ngôi nhà của GHPG Việt Nam, đó là “Hội thảo lịch sử Phật giáo Việt Nam” đăng trên Báo Khai sáng số 93, số ra ngày 1/3/1980.

Lần đầu tiên sau năm năm thống nhất đất mẹ, Phật giáo vừa tổ chức cuộc gặp mặt với các vị hòa thượng ở cả ba miền, Tại TP Hồ Chí Minh, từ ngày 12 đến 13-2-1980, trước sự chứng kiến của Hòa thượng Thích Đức Nhuận (sau này được suy tôn là Pháp chủ đầu tiên của GHPG Việt Nam), từ Hà Nội, cùng các vị Hòa thượng: Hòa thượng Thích Đôn Hậu (Cố đô Huế), Hòa thượng Thích Trí Thu (sau này là Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng Trị sự), Hòa thượng Thích Minh Nguyệt, Hòa thượng Thích Thiện Hào (TP HCM) và đại diện lãnh đạo các tổ chức, truyền thống, hệ phái trong cả nước lúc bấy giờ, cùng toàn thể 4 tăng ni, nam nữ cư sĩ. . . Nội dung cuộc “gặp gỡ lịch sử” này đã được đích thân cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Từ Hạnh báo cáo. Thông tin chi tiết trên trang 2, 3, 14 và 15 của Khai sáng số 93.

Theo ông Nguyễn Văn Linh, khi đó là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Hội nghị lịch sử tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 2/1980 là “Hội nghị đầu tiên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam với các nhà lãnh đạo Phật giáo Việt Nam”. Ông cũng bày tỏ lấy làm tiếc vì hội nghị không thể diễn ra sớm vì tình hình đất nước sau khi thống nhất có nhiều vấn đề cấp bách cần giải quyết. Phóng sự của tác giả Hòa thượng Thích Từ Hạnh trên báo Giác Ngộ số 93 (trang 3) cho biết: “Cuộc gặp gỡ tuy muộn nhưng rất quan trọng và có ý nghĩa lịch sử”.

Văn hóa

Chính từ sự kiện có tính cách lịch sử này, Ban Vận động thống nhất Phật giáo Việt Nam đã được thành lập với Ban Chứng minh đứng đầu là Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận – Quyền Hội trưởng Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam; Hòa thượng Thích Trí Thủ – Viện trưởng Viện Hóa đạo GHPGVN Thống nhất đảm nhiệm Trưởng ban, cùng 6 vị Phó ban, Thượng tọa Thích Minh Châu làm Chánh Thư ký, Phó Thư ký là 2 vị Thượng tọa Thích Từ Hạnh và Thượng tọa Thích Thanh Tứ cùng 11 vị ủy viên. Các văn kiện quan trọng như Thông bạch, Nghị quyết… làm nền tảng cho Hiến chương của GHPGVN sau này cũng đã được lưu giữ toàn văn trên các ấn bản Giác Ngộ số 96 và 97.

Tiếp đó là chuỗi hội nghị, gặp gỡ, giao lưu giữa các tổ chức, hệ phái, hội đoàn, giới và các hoạt động phát động phong trào thống nhất Phật giáo Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh, Huế, Hà Nội. … Bên cạnh đó, còn có nhiều bài viết, ý kiến, phỏng vấn. . . “Tư tưởng” phản ánh những khó khăn và ý chí không thể ngăn cản của phong trào thống nhất Phật giáo Việt Nam, những bài tường thuật chi tiết trên báo giờ đây đã trở thành những tư liệu hết sức quan trọng. đáng quý đối với bất cứ ai biết đến việc thành lập GHPG Việt Nam.

Những tư liệu sinh động về việc thành lập GHPG Việt Nam

Báo Giác Ngộ giữ lại nhiều số, số 131 (phát hành ngày 15/10/1981) với chủ đề “Chào mừng Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam” và số 132-133, ngày 1. & Số 134 (1-12-1981) ngày 14-11-1981 để ghi lại đầy đủ sự kiện lịch sử thành lập GHPG Việt Nam từ ngày 4 đến 7-11-1981 tại chùa Quán Sứ.

Trong bài xã luận đăng trên trang 2 số 131, bài viết có chữ ký của tác giả Giác Ngộ thể hiện quan điểm của tờ báo, gọi đây là “sự kiện chưa từng có trong lịch sử Phật giáo Việt Nam”. Vì vậy, vấn đề này đặc biệt chú trọng đến các ý kiến, đóng góp ý kiến của các vị giáo phẩm, trí thức Phật giáo tại Hội nghị như Hòa thượng Thích Trí Thu, Hòa thượng Thích Minh Nguyệt (Trưởng ban liên lạc Phật giáo). Yêu nước TP Hồ Chí Minh), Hòa thượng Thích Giới Nghiêm (Tăng đoàn Giáo hội Phật giáo Việt Nam gốc, Viện sĩ Đào Duy Anh. . . Của các tổ chức, cá nhân; Từ ngày 3 (phiên họp trù bị) và ngày họp chính thức (4, 5, 6 và 7 tháng 11 năm 1981), xác nhận nội dung chương trình kỳ họp thứ nhất của Ủy ban, Hội đồng quản trị và kế hoạch thăm hỏi của lãnh đạo Nhà nước và Chính phủ; Thờ các di tích, tham quan các chiến công, danh lam thắng cảnh của Thủ đô và các tỉnh phía Bắc.

Tất cả các văn bản, phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, MTTQ Việt Nam cùng những thông tin quan trọng về sự kiện lịch sử này đều được tường thuật, đăng tải đầy đủ trên các ấn phẩm. Giác ngộ trước, trong và sau Hội nghị, phản ánh sinh động, đầy đủ một trang sử mới trong lịch sử Phật giáo Việt Nam.

Mặc dù là tiếng nói của Phật giáo yêu nước TP Hồ Chí Minh, nhưng ngay từ những ngày đầu, Khai sáng không chỉ cập nhật thông tin Phật giáo địa phương mà còn cập nhật tình hình thời đại. Báo chí duy nhất của Phật giáo sau khi thống nhất, khai sáng cũng phản ánh toàn diện tình hình Phật giáo nước nhà. Góp phần kết nối những người con Phật với tinh thần yêu nước, phụng sự Tổ quốc trong thời đại mới, tiếp tục gắn bó trên từng bước đường của GHPG Việt Nam thông qua các hoạt động từ Trung ương đến địa phương.

Thích Tâm Hải/Báo Giác Ngộ

Leave a Reply

Your email address will not be published.